Ja, oktober is een prima moment om een nestkast voor mezen schoon te maken. Het broedseizoen is dan allang voorbij en de kast kan leeg. Vogelbescherming adviseert om nestkasten ergens tussen augustus en eind februari te reinigen, en september en oktober zijn daarvoor eigenlijk de ideale maanden.
Waarom herfst het beste moment is
Koolmezen en pimpelmezen broeden meestal van half maart tot in juli. In die periode mag je een bewoonde kast niet aanraken, want verstoring kan ertoe leiden dat ouders hun nest verlaten. Zodra de jongen zijn uitgevlogen, ligt er een nest vol mos, haren en veren, vaak met parasieten zoals vogelmijten en vlooien. Wie dat nest laat liggen, geeft die beestjes een warm overwinteringsplekje en maakt het voor de volgende bewoner minder gezond.
Reinig je in oktober, dan heeft de kast bovendien tijd om te drogen voordat de nachten kouder worden. Mezen gebruiken nestkasten namelijk ook als slaapplek in de winter. Een schone, droge kast is dan echt een geschikte schuilplaats bij nachtvorst.
Zo pak je het aan
Je hebt weinig nodig: een paar rubberen handschoenen, een stevige borstel of oude tandenborstel, een emmer en een kan heet water. Gebruik geen schoonmaakmiddelen, ontsmettingsmiddelen of insecticiden, want de resten daarvan kunnen schadelijk zijn voor vogels.
- Hang de kast af en open het luik of het dak. Doe dit buiten, want in het oude nest kan veel stof zitten.
- Haal het nest er met handschoenen aan uit en doe het in een afvalzak. Composteren kan, maar leg het dan diep in de hoop.
- Borstel de hoeken en de bodem schoon met een droge borstel.
- Spoel de kast daarna om met kokend water of heet kraanwater. Bij houten kasten is dat prima, bij kunststof of houtbeton kun je beter water van zo'n 60 graden nemen.
- Laat de kast een paar dagen openstaan in een droge ruimte of de zon, zodat al het vocht verdwijnt.
- Hang hem terug, bij voorkeur voor het begin van de winter.
Waar je op moet letten
Controleer meteen of de kast nog in goede staat is. Scheuren in het hout, een losse bodem of een vergroot invlieggat verkleinen de kans op een veilig nest. Voor mezen is een invlieggat van 26 tot 28 millimeter geschikt, afhankelijk van de soort. Is het gat door spechten of eekhoorns groter gemaakt, dan kun je er een metalen plaatje overheen schroeven.
Was daarna goed je handen. Een nest kan bacteriën bevatten en soms ook schimmelsporen. Wie gevoelig is voor stof, doet er goed aan een eenvoudig mondkapje te dragen.
Het ophangen voor volgend voorjaar
Hang de kast bij voorkeur op een plek waar hij niet in de volle middagzon of in de felle regenrichting hangt, het liefst op het noordoosten, op twee tot drie meter hoogte. Zo blijft hij in de zomer koel en in de winter droog. Houd er ook rekening mee dat katten en marterachtigen er niet makkelijk bij kunnen.
Komt er in de loop van de winter een mees in slapen, dan merk je dat vaak aan nieuwe uitwerpselen onder het luik. Laat de kast dan met rust tot het volgende najaar. Wie nu schoonmaakt, hoeft dus pas over een jaar weer te beginnen.
